Месяц: Март 2021

Մեծ պահքի վերջին, Հիսուսի հրաշափառ հարությանը նախորդող շաբաթը կոչվում է Ավագ շաբաթ, որի բոլոր օրերը կրում են ավագ անվանումը, քանի որ խորհրդանշում են Քրիստոսի երկնային կյանքի վերջին յոթ օրերը:

Երեկ Ծաղկազարդի կիրակիով սկսվեց Ավագ շաբաթը, որը կավարտվի ապրիլի 5-ին Սուրբ հարության զատկական տոնակատարությամբ:

«Ազատության» հետ զրույցում Մասիսի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու հոգևոր հովիվ Աշոտ քահանա Սաֆարյանն անդրադարձավ Ավագ շաբաթվա խորհրդին․ — «Այն սկսվում է Ծաղկազարդով և Ծաղկազարդի օրով Հիսուս Քրիստոսի Երուսաղեմ հրաշափառ մուտքով, ժողովրդի ցնծության դիմավորումով: Որովհետև մեր Տերը դրանից առաջ հարություն էր տվել չորս օրվա մեռած Ղազարոսին: Եվ ժողովուրդը ցնծությամբ է ընդունում մեր Տիրոջը: Ավագ շաբաթի մեջ լինում է նաև դրա հակառակ պատկերը․ այդ նույն ժողովուրդը, որ իր հանդերձներն էր փռում Տիրոջ ոտքերի առաջ, մեծարում էր մի քանի օր առաջ, դրանից օրեր հետո անիծում, անարգում և մեր Տիրոջ հանդերձներն է պատռում»:

Հարցին, թե ինչու ժողովուրդն այդպես վարվեց Տեր Աշոտը պատասխանեց․ — «Մեր եկեղեցու հայրերը մեզ առհասարակ սովորեցնում են՝ ասելով, որ պիտի որևէ մեկը մարդկանցից փառք չակնկալի, մարդկանցից ստացած փառքի հետևից չվազի, այլ պիտի ձգտի իր կյանքով ու գործերով նախ և առաջ Աստծուն հաճելի լինի: Այսինքն ոչ թե պիտի մարդահաճո լինենք, այլ պիտի աստվածահաճո ապրենք մեր կյանքը, որովհետև Աստծուց ստացած պատիվը վարձատրություն է մնայուն, իսկ մարդը փոփոխական է և կարող է վաղը անարգի»:

Ավագ շաբաթվա յուրաքանչյուր օրն իր խորհուրդն ունի: Ավագ երկուշաբթին նվիրված է երկնքի ու երկրի արարչագործությանը, Ավագ երեքշաբթին խորհրդանշում է հավատքի լույսը, Աստծո պատվիրաններին ընդառաջ գնալը և Քրիստոսի երկրորդ գալստյան սպասումը, Ավագ չորեքշաբթին խորհրդանշում է ուծում և մատնություն, երբ Քրիստոսի աշակերտներից Հուդան որոշեց մատնել Հիսուսին:

«Ավագ հինգշաբթի օրը նշում են մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի հաստատած եկեղեցու յոթ խորհուրդներից, սուրբ խորհուրդներից մեկը՝ Սուրբ հաղորդության խորհուրդը, որ կատարվեց Վերնատան մեջ, և մեր Տերը բաղարջ հացի և գինու տեսքով բաշխեց իր կենարար մարմինն ու արյունը հավատավոր ժողովրդին և պատվիրեց, որպեսզի մշտապես անենք այն իր հիշատակին: Երեկոյան կատարվում է ոտնլվայի արարողություն: Այն նույն արարողությունը, որ մեր Տերը հաստատեց Վերնատան մեջ՝ վերջին ընթրիքի ժամանակ լվալով իր տասներկու աշակերտների ոտքերը, որպես խոնարհության նշան»:

Ավագ ուրբաթը խորհրդանշում է Հիսուս Քրիստոսի չարչարանքները, խաչելությունը, մահը, թաղումը: Շաբաթ երեկոյան Հայ առաքելական բոլոր եկեղեցիներում մատուցվում է Ճրագալույցի պատարագը, բացվում են եկեղեցու վարագույրները և հնչում է Հիսուսի հարության ավետիսը: Կիրակի օրը բոլոր եկեղեցիներում մատուցվում է Սուրբ հարության տոնական պատարագը՝ ազդադարելով Աստծո հաղթանակը մահվան հանդեպ հանուն մարդկության փրկության:

համոզմամբ՝ խաղողի աճեցումն ու գինու արտադրությունը սկիզբ են առել Հարավային Կովկասի հարուստ և բերրի հովիտներից:

Հայաստանում գինի պատրաստելու ավանդույթը սկիզբ է առել դեռ անտիկ շրջանում: Հայաստանի գինեգործության մասին հիշատակում են նաև հույն պատմաբան Հերոդոտոսը և հույն աշխարհագրագետ, փիլիսոփա Ստրաբոնը: 19-20-րդ դարերի հնագիտական պեղումները փաստում են, որ դեռ մ.թ.ա. 9-րդ դարում Հայաստանը համարվում էր գինու արտադրություն ունեցող պետություն:

1939թ. 7-րդ դարի Թեյշեբաինի ուրարտական բերդում (ներկայիս՝ Կարմիր բլուր) ռուս հնագետ Բորիս Պիոտրովսկիի ղեկավարությամբ իրականացված պեղումները բացահայտել են գինու պահեստ և մոտավորապես 500 կավե կճուճ: Գինու պահեստներ հայտնաբերվել են նաև Էրեբունի քաղաք-ամրոցում, որը կառուցվել է 2800 տարի առաջ:

Սակայն հայկական գինեգործության վերաբերյալ ամենացնցող բացահայտումն արվեց 2010-ին, երբ հայ, ամերիկացի և իռլանդացի հնագետները Հայաստանի հարավում հայտնաբերեցին աշխարհում ամենահին՝ 6000 տարվա պատմություն ունեցող գինեգործարանը: Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվեցին նաև խաղող ճմռելու գործիք, կավե կճուճ՝ շրջապատված խաղողի ողկույզներով ու չորացած խաղողի որթատունկերով, և նույնիսկ՝ գինի խմելու գավաթ:

Հայկական գինեգործությունը Խորհրդային Միության շրջանում

Խորհրդային տարիներին, մասնավորապես՝ 1940-1985 թվականներին, Հայաստանում գինու արտադրությունն ինն անգամ աճեց: Արդեն 1980-ին երկիրն արտադրում էր միջինը 210 հազար տոննա խաղող, որից տարեկան մոտ 150 միլիոն լիտր գինի էր ստացվում: Գինու մեծ մասն արտահանվում էր Ռուսաստան: Այդ ժամանակ Հայաստանում գինի արտադրելու պետական մենաշնորհը պատկանում էր «Արարատ տրեստ» կազմակերպությանը:

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո գինու, օղու արտադրության մոտ 38 պետական գործարան սկսեց մասնավորեցման գործընթաց: «Արարատ տրեստը» երեք հազար տեսակի գինի ուներ, որոշները` մի քանի դար հնության: Գինին առաջ, ինչպես հիմա, պահվում է կաղնու տակառներում, սակայն շատ գյուղերում, որտեղ գինու արտադրություն կա, այն պահվում է կավե կճուճներում՝ կարասներում: Ըստ փորձագետների՝ հայկական կաղնին, շնորհիվ իր վարդագույն երանգի, գինուն հաղորդում է բնական վանիլինի, շոկոլադի և չրերի համ՝ նպաստելով գինու յուրահատուկ փունջի ստեղծմանը:

Արենիի գինու փառատոն

Արենի գյուղը, որ հայտնի է իր գինու արտադրությամբ, գտնվում է Վայոց ձորի մարզում: Ամեն տարի Արենիում կազմակերպվում է Գինու փառատոն: Ավանդաբար այն լինում է աշնանը, երբ բնակիչներին ու հյուրերին առիթ է ընծայվում համտեսելու շրջանում արտադրվող լավագույն գինիները: Փառատոնը բացվում է լավագույն գինեգործների շքերթով և շարունակվում բազմաթիվ այլ միջոցառումներով՝ գինու հանրային և մասնագիտական համտեսում, երկրի լավագույն ռեստորանների ավանդական ուտեստների ցուցահանդես, երաժշտություն, պար, խաղեր, թատերական ներկայացումներ և ծրագրեր՝ սիրված արվեստագետների մասնակցությամբ և մրցույթներ, օրինակ` «Հայաստանը քո աչքերով», «Գինու լավագույն պիտակ», «Լավագույն գինի արտադրող» և «Լավագույն տնական գինի»:

Արենի գյուղի պատմությունը սկսվում է մ.թ.ա. 3-րդ դարից: Այն հայտնի է գինու իր մեծ տեսականիով: Արենիի գինին իր յուրահատուկ և նուրբ բուրմունքով հայկական գինիների շարքում իր առանձնահատուկ տեղն է գրավում: Գյուղը Արփա գետի ափին է` ծովի մակարդակից 980 մետր բարձրության վրա: Տեղանքի աշխարհագրական և կլիմայական պայմանները (ածխածնով հագեցած հող և առատ արևի լույս) նպաստել են խաղողագործության ու գինեգործության զարգացմանը: Արենիում աճում է խաղողի ավելի քան երկու տասնյակ տեսակ, որոնցից ամենաարժեքավորը հենց «Արենին» է: Տարեկան արտադրվում է ավելի քան 300 տոննա «Արենի» խաղող: Գյուղում կա գինու երկու գործարան և արժեքավոր գինիների մի քանի պահուստ:

Мальчик забыл на столе чистый лист бумаги и цветные карандаши. Листу и карандашам стало скучно, и они решили поиграть.
Зеленый карандаш нарисовал зеленые деревья. Коричневый раскрасил ветки деревьев. А желтый карандаш нарисовал желтые одуванчики. Не скучал и красный карандаш, потому что он нарисовал на лугу красные маки.
Теперь им не было скучно!

• Ответьте на вопросы
  • Кто забыл на столе карандаши? мальчик
  • Какого цвета карандаши были на столе? Зеленый,красный,желтый,коричневый
  • Что нарисовал заленый карандаш? Зеленый нарисовал листя дерева
  • Что нарисовал желтый карандаш? Желтый нарисовал Одуванчики
  • Что нарисовал красный карандаш? Красный нарисовал Маки
• Найдите детенышей:
  Кошка-котенок
  Овечка- ягненок тигр-тигренок
  Утка-утенок слон-слоненок
  свинья- поросенок лиса-лисенок
  Коза-козленок Корова- теленок
  Сова- совенок
• Вставьте пропущенные буквы
  Ананас, карандаш, машина, кукла, слон, стакан, собака, кошка, яблоко, грцша, веноград.
• он/она
  певец-певица
  школьник-школница
  учитель-учительница
  ученик-ученица
• один/много
  книга-книги
  ручка-ручки
  тетрадь-тетрадьи
  собака-собаки
  кошка-кошки
  лошадь-лошадьи
• напишите все цвета:
  Красный,оранжевый,желтый,зеленый,лаймовый,синий,голубой,фиолетовый,сиреньевый,пурпурный,розвый,серобурмалиновый,маджента,малиновый,коричневый,темно зеленый,черный,белый,серый,бежевый,

Ես արել եմ 0 սխալ

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSez5tR-TNLyG3lJR91Jm0iROiHJfcaKkiSw0h1ysdcTgQ6A4g/viewscore?viewscore=AE0zAgBkWr9KrwsfztQloPCyEcUbLiLlC7Bvg73AxtKjPEp6EXMfjHBmqc5uARncNUPpRks

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfHkR8s3gwDA2R37oPv9YgVSRytnT7KGWAFZVxqUP19KrJVbQ/viewscore?viewscore=AE0zAgCZ3V3kCeYkjosphZn4b2jDxOAWx4NIQisCd8AJD36pmKo1HYtxBUfQ5nyW1FP9F4A

Ես արել եմ 2 սխալ

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd9_Pe6Ye8wqVi29rh5afDQxTGs9TCo2SUXdQke-DYEVbWv7w/viewscore?viewscore=AE0zAgARtbjbfvXkJBWHqcqq0Tqn8xRTaawGIJjafzXvv_UmImX72aYsHDhVtTUt0EMtYiQ

Մի օր Չըղջիկն ու Ճայն եկան
Թե՝ ե՜կ դառնանք վաճառական:
Ասին ու խելք-խելքի տըվին,
Հավան կացան, պայման դըրին.
Բայց՝ արի տես… որ փող չունեն:
Շատ միտք արին, թե ինչ անեն,
Վերջը եկան Փըշի մոտը,
Ընկան նըրա ձեռն ու ոտը,
Ու մուրհակով,
Շահով, կարգով,
Փող վեր առան բավականին,
Ինչքան պետք էր իրենց բանին:
Չիղջը մընաց, տընպահ դառավ,
Ճայը բոլոր փողերն առավ,
Առավ, նըստեց նավի միջին,
Հասավ Մըսըր, Չինումաչին,
Ֆարս, Հընդըստան, Արաբըստան…
Է՜լ թանկագին քիրմանի շալ,
Էլ մարգարիտ, զըմրուխտ ու լալ,
Հընդու խուրմա, փըստա, բադամ,
Եվ… ո՛ր մեկի անունը տամ.
Ինչ որ տեսավ, աչքը սիրեց,
Առատ-առատ նավը լըցրեց.
Նավը լըցրեց հազար բարով
Ու ետ` եկած ճանապարհով
Ուրախ-ուրախ տուն էր գալի:
Ճամփին ծովում սարսափելի
Ալեկոծում, մըրրիկ ելավ,
Զարկեց, տարավ ապրանք ու նավ:
Միայն սովդաքյար Ճայը էնօր
Ազատվեցավ մերկ ու տըկլոր:
Ազատվեցավ — փառք իր ասծուեն,
Բայց ի՞նչ սըրտով խեղճը գա տուն.
Գա՛ — ի՞նչ, ասի պարտքատերին,
Ո՞նց երևա իր ընկերին…
Ընկերն էնտեղ՝ դուռը կըտրած,
Աչքը ճամփին, վիզը ծըռած,
Համրում է օրն օրի վըրա,
Թե՝ մեր Ճայը երբ պիտի գա…
Երկար նայեց, ճամփեն պահեց,
Շատ լավ ու վատ երազ տեսավ,
Մինչև պարտքի օրը հասավ,
Ու՝ մուրհակի թուղթը ձեռին,
Փուշը տընկվեց կըտեր ծերին:
— է՛յ, բարեկամ, ի՞նչ բանի եք.
Էլ չեք ասում թե պարտք ունեք…
Գործ բըռնեցիք, հորս ողորմի,
Ետ տվեք դե փողըս հիմի:
Թուղթ եք տըվել՝ վախտ իմացեք,
Ամոթ, աբուռ, ահ ունեցեք…
Թալան հո չի՞… մեղք եմ ես էլ…
Ախպե՜ր, էսպես բա՞ն եք տեսել.
Ոսկի տա մարդ իրեն ձեռով,
Չըկարենա առնի զոռո՞վ…
Սրանից հետո դե արի դու
Ու ձեռ մեկնի աղքատ մարդու…
Գոռգոռում էր ողջ թառակում,
Հայհոյում էր, խայտառակում.
Ամեն մարդ էլ, ով որ լըսում,
Հենց մի բերան էն էր ասում.
— Ա՜յ ամոթ ձեզ, Չըղջիկ ու Ճայ,
Ի՛նչ ենք լըսում. — վա՜յ, վա՜յ, վա՜յ, վա՜յ.
Անուններըդ վաճառական,
Ու էս տեսակ խայտաոակ բա՞ն…
Վա՜յ, վա՜յ, վա՜յ, վա՜յ,
Չըղջիկ ու Ճայ…
Չըղջիկն էսպես միշտ լըսելիս
Սիրտը բերնով դուրս էր գալիս:
Բարկանում էր իրեն մըտքում,
Անիծում էր, չըքում, թըքում.
— Ա՜յ քու տունը քանդվի, ա՜ Ճայ,
Ա՜յ դու դառնաս գըրողի փայ.
Էս ի՞նչ բան էր, որ դու արիր,
Գլուխս էս ի՞նչ փորձանք բերիր…
Ու խընդրում էր ամեն անգամ.
— Մի՜ նեղանար, Փուշ բարեկամ,
Շատ ես կացել,
Կա՜ց մի քիչ էլ.
Թուղթ ըստացա երեկ Ճայից,
Թե՝ դուրս եկա Արաբիայից.
Որտեղ որ է՝ շուտով կըգա,
Դեռ մի բան էլ ավել կըտա…
— Ես չեմ ուզում ավելն, ախպեր,
Կանխիկ համրած իմ փողը բեր.
Շահ եք գըրել,
Վախտ եք դըրել.
Ինչ գըրած ա, էն եմ ասում,
Ձեզնից ավել բան չեմ ուզում:
— Չէ՛, աղա Փուշ,
Թե վաղ, թե ուշ,
Փողն իր կարգին, շահն իր կարգին,
Իսկ պատիվըդ… ես իմ հոգին…
Ես հույս ունեմ… ասենք պարտք ենք…
Բայց չէ՞ ախար մենք էլ մարդ ենք…
Չէ՜, քու արածն ով մոռանա,
Իր աստվածն էլ նա կուրանա…
Խեղճը էսպես լեզու ածավ,
Շատ հույս տըվավ, շատ խոստացավ,
Շատ սուտ ասավ պարտքատերին,
Շատ ըսպասեց իր ընկերին.
Բայց ընկերը չըկա՛, չըկա՛:
— Էս ի՛նչ ցավ էր. աստված վըկա.
Ի՞նչ իմ բանն էր՝ մըտա մեջը,
Որ խայտառակ լինեմ վերջը…
Ի՞նչպես պըրծնեմ էս կըրակից,
Էս ահագին պարտքի տակից,
Էլ ի՞նչ ասեմ,
Ո՞նց ըսպասեմ.
Նա ե՞րբ կըգա, ի՞նչ իմանամ,
Ո՞ր ջուրն ընկնեմ… ո՞ւմ մոտ գընամ….
Շատ միտք առավ,
Դես-դեն թըռավ,
Ինչ որ ուներ տանը, հագին,
Ողջ հավաքեց, տըվավ պարտքին,
Ցիփ մերկացավ:
Էլ չըպըրծավ:
Վերջը տեսավ, որ ճար չեղավ,
Թևեր առավ, ինքն էլ փախավ,
Փախավ, կորավ, որ էլ էնպես,
Դատարկ, սընանկ ու սևերես,
Ոչ պատահի պարտքատերին,
Ոչ երևա լույս աշխարհին:
Այնուհետև իր նամուսից,
Չըղջիկը մերկ, փախած լուսից,
Ցերեկները դես-դեն թաքչում,
Գիշերն է միշտ մըթնում թըռչում,
Որ չերևա իր թայ-թաշին,
Ոչ պարտքատեր աղա-Փուշին:
Ճայն էլ ծովում, ճըչում, ծըվում,
Ջուրն է մըտնում,
Դուրս է պըրծնում,
Թևին տալիս,
Ման է գալիս,
Թե մի գուցե բախտը բանի,
Կորուստն էլ ետ ջըրից հանի:
Իսկ Փուշն, արդեն հույսը հատած,
Ճանկ ու ատամ սուր պատրաստած,
Կողքովն ով որ անց է կենում՝
Քաշում է փեշն ու հարցընում,
Թե չե՞ն տեսել մեկն ու մեկին,
Էն լիրբ Ճային կամ Չըղջիկին.
Ու էն օրից մինչև օրս էլ
Մեկը մեկին դեռ չեն տեսել:
Առաջադրանքներ
• Կարդալ՝ դուրս գրելով ու բացատրելով անծանոթ բառերն ու արտահայտությունները։ նամուս-ամոթ մրրիկ-փոթորիկ բադամ-նուշ
• Նկարագրիր բալլադի հերոսներին։
• Արձակ շարադրանքի միջոցով պատմիր լեգենդի բովանդակությունը։
• Նկարի՛ր քեզ դուր եկած հատվածը։
• Ջղջիկների մասին տեղեկություններ հայթայթիր և համառոտ ներկայացրու։
• Փորձիր փշի կամ չղջիկի մասին մի լեգենդ հորինել և ձայնագրել։

Часто во время дождя ты стоишь у окна, смотришь и слушаешь. Тебе начинает казаться, что у всех вещей есть голоса, что они умеют разговаривать. И твои карандаши, правда?
Слышишь, говорит красный:
– Я – мак, я – огонь, я – малина!
Вслед за ним откликается оранжевый:
– Я – морковь, я – апельсин!
Жёлтый тоже не молчит:
– Я – цыплёнок, я – пшеница, я – солнце!
И зелёный шелестит:
– Я – трава, я – сады, я – леса!
И синий говорит:
– Я – колокольчик, я – небо, я – море!
И фиолетовый шепчет:
– Я – фиалка, я – сирень!
Но дождь перестаёт, и на небе появляется радуга.
– Смотрите! –говорит красный. – Радуга – это я!
– И я! – говорит оранжевый.
– И я! – улыбается жёлтый.
– И я! – радуется зелёный.
– И я! – восклицает голубой.
– И я! – веселится синий.
– И я! – смеётся фиолетовый.
Все рады: в радуге – и маки, и апельсины, и пшеница, и трава, и небо, и фиалки. В ней всё!
В рассказе “Разговор красок” найдём предложения с вопро си-тельным и восклицательным знаком. Выразительно прочитаем их.
Мак – красный. А колокольчик-синий, фиалка-фиолетовый, ромашка-белый, василёк-синий, сиреньфиолетовый?
Распределим роли. Прочитаем рассказ в лицах. Сколько человек нужно, чтобы выполнить задание.
Краски
Если, кроме чёрной,
Нет в запасе красок,
То не нарисуешь
Ни чудес, ни сказок.
Если, кроме чёрной,
Есть другие краски,
То рисуй картинку
Смело, без опаски.
Для чего? А просто,
Чтобы всем на свете
Мир казался ярким
А не в чёрном цвете!

Разговор красок продолжение

Когда краски помирились, они заметили злые карандаши. Они спрятались, чтоб карандаши их не заметили. Все было хорошо, но бордовый карандаш увидел красную краску и позвал всех.Они нашли все краски и напали на них, потом желтый увидел ластик и попросил помочь. Ластик им помог и они победили карандаши и все были рады, а карандаши больше не нападали.

Գոյական-մարդ,աղջիկ,տղա,տղամարդ,կին,սեղան,աթոռ,մկնիկ,անձեռոցիկ,թուղթ:

Ածական-կարմիր,նարնջագույն,բարձր,սովորական,անլար,խոնավ,հաստ,բարակ,ուժեղ,թույլ:

Թվական-մեկ,երկու երրորդ,մեկական,չորրորդ,երկու հազար տաս,չորս քառորդ:

Բայ-նայել,կարդալ,գրել,լսել,հեռացնել,ծարավել,ցատկել,ուղարկել,սարքել,մրսել:

Աղջիկը վերցրեց հաստ թղթերը և սարքեց մարտի ութի բացիկ մայրիկին, մայրիկը նայեց և ուրախացավ:

Մեր տանը կա մեկ սենյակ ,երկու սեղան,որից մեկի վրա համակարքիչն է իր անլար մկնիկով:

Ինձ մոտ կա երկու խնձոր,մեկը տվեցի մայրիկին, ինձ մոտ քանի խնձոր մնաց:

ՄԻ ԿԱԹԻԼ ՄԵՂՐԸ

Մի գյուղացի իրենց գյուղում
Խանութ սարքել, բան էր ծախում։
Օրվան մի օր մոտիկ գյուղից,
Մահակն ուսին, շունն ետևից
Ներս է մտնում մի զըռ չոբան.
— Բարի օր քեզ, ա՛յ խանութպան,
Մեղրը չունե՞ս,
Մի քիչ տաս մեզ։
— Ունեմ, ունեմ, չոբան ախպեր.
Ամանդ ո՞ւր է, ամանըդ բեր,
Ինչ տեղից որ ինքդ կուզես,
Էս սըհաթին քաշեմ տամ քեզ։

Էսպես հանգիստ, էսպես սիրով,
Մեղրից անուշ լավ խոսքերով
Մեղր են քաշում. մին էլ հանկարծ
Մի կաթ մեղրը ծորում է ցած։
— Տը՛զզ, էն կողմից մի ճանճ գալի,
Էս կաթիլին վեր է գալի։
Ճանճի վըրա, թաքուն-թաքուն,
Էս խանութի տիրոջ կատուն
Դուրս է ցատկում,
Թաթով զարկում…

Բայց հենց կատվի ցատկելու հետ
Հովվի շունը իսկույն ևեթ
Հաֆ է անում,
Վեր է կենամ,
Խեղճ փիսիկին
Դընում տակին,
Ձեռաց խեղդում
Ու շըպըրտում։

— Խեղդե՜ց, խեղդե՜ց, վա՜յ, իմ կատուն,
Ա՛յ սատկես դու, շան որդու շուն,-
Բարկանում է խանութպանը
Ու ձեռն ընկած մոտիկ բանը
Տուր՝ թե կտաս շան ճակատին,
Շուռ է տալի կատվի կողքին։

— Վա՜յ, ձեզ մատա՜ղ, ասլան շունըս,
Իմ ապրո՜ւստըս, տե՜ղըս, տո՜ւնըս…
Տունըդ քանդվի, ա՜յ խանութպան,
Անխիղճ, լիրբ, չար, ֆըլան–ֆըստան,
Ո՞նց թե դու իմ շանը զարկե՜ս,
Դե, զարկելը հիմի դու տես…
Գոռում է մեր աժդահակը,
Մեծագլուխ իր մահակը
Ետ է տանում ու ցած բերում,
Խանութպանին շեմքում փըռում։

— Ըսպանեցի՜ն… հա՜յ, օգնությո՜ւն…
Ու թաղից թաղ, ու տանից տուն
Ձեն է տալի մեկը մյուսին.
— Հա՜յ, օգնությո՜ւն… ըսպանեցի՜ն…
Վերի թաղից, ներքի թաղից,
Ճամփի վըրից, գործի տեղից,
Ճիչով, լալով,
Հարայ տալով,—
Էլ հերն ու մեր.
Քիր ու ախպեր,
Կին, երեխեք,
Ընկեր տըղեք,
Զոքանչ, աներ,
Քավոր, սանհեր,
Քեռի, փեսա…
Ինչ իմանաս էլ՝ ո՛վ է սա,
Գալիս են ու անվերջ գալիս,
Ով գալիս է՝ տուր թե տալիս.
— Տո՛, կոպիտ արջ, տո՛, վայրենի,
Էս տեսակ էլ բա՞ն կըլինի.
Դու առուտուր եկար անես,
Թե՞ իր շեմքում մարդ ըսպանես…

Մին ասում են՝ տասը զարկում,
Աղցան անում, մեջտեղ ձըգում,
Իր շան կողքին երկար ու մեկ։
— Դե՛, ձեր մեռելն եկեք տարեք։
Ու էստեղից բոթը գընում,
Գընում մոտիկ գյուղն է հասնում.
— Հե՜յ, օգնեցե՜ք,
Մեռած հո չեք,
Ըսպանեցին մեր գյուղացուն…

Ինչպես շընաճանճի մի բուն
Քանդես, թողնես,
Էն ճանճի պես
Ամբողջ գյուղով օրդու կապում,
«Բու՛հ» են անում, դուրս են թափում
Ամեն մինը առած մի բան.
Որը ձեռին մի հրացան,
Որը եղան, ցաքատ կամ սուր,
Որը թի, բահ, որը շամփուր,
Որը կացնով, որը փետով,
Որը ձիով, որը ոտով,
Որն անգըտակ, որը բոբիկ —
Դեպի դուշման գյուղը մոտիկ։
— Տո՛, էսպես էլ անիրավ գյո՜ւղ.
Ոչ խիղճ ունեն, ոչ ահ-երկյուղ.
Մարդ գընում է առուտուրի,
Հավաքվում են՝ քաշում սըրի։
Թո՜ւ ձեր գեղին, միջի մարդին,
Ձեր նամուսին, ձեր ադաթին…
Գընա՜նք, զարկե՜նք,
Ջարդե՜նք, կրակե՜նք…
— Հա՜յ, հո՜ւյ, հառա՜ջ, դե՜ ձեզ տեսնե՜մ…
Ու դուրս եկան իրարու դեմ,
Հա՛ զարկեցին ու զարկեցին,
Կոտորեցին, կըրակեցին,
Ինչքան ավել կոտորեցին,
Էնքան ավել կատաղեցին,
Ջարդեցին իրար,
Ջընջեցին իրար,
Կորան, գընացին
Գետնին հավասար։

Դու մի՛ ասիլ, մեկը մեկից
Էսքան մոտիկ, սահմանակից
Էս գյուղերը հարկ են տալի
Ամեն մինը մի արքայի։
Մի տերության թագավորը,
Երբ լսում է էս բոլորը,
Արձակում է հըրովարտակ
Ժողովըրդին իր հըպատակ.
— Հայտնի լինի մեր տերության,
Զինվոր, բանվոր, ազնըվական —
Ամեն շարքին
Ու աշխարհքին,
Որ անօրեն ու դավաճան
Մեր դրացի ազգը դաժան,
Երբ մենք քընած էինք սիրով,
Մեր սահմանը մըտավ զոռով,
Ու կոտորեց սուրը ձեռին
Մեր սիրելի զավակներին։
Արդ, սըրահար ու հըրակեզ
Մեր որդիքը կանչում են մեզ,
Եվ մենք, ընդդեմ մեր իսկ կամքին,
Պատվեր տըվինք մեր բանակին,
Թընդանոթով մեր ավերող
Ու աստուծով մեծակարող,
Հանուն արդար ու սուրբ ոխի
Մըտնի հողը մեր ոսոխի։
Մյուսը նույնպես իրեն հերթին
Գըրեց զորքին, ժողովըրդին.
Մարդկանց առաջ և աստըծու,
Բողոքում ենք մեր դըրացու
Վարմունքի դեմ և չար, և նենգ,
Որ ոտքելով ամեն օրենք,
Բորբոքում է կըռիվ ու վեճ
Հին հարևան ազգերի մեջ,
Քանդում սիրո դաշը կապած։
Արդ՝ ակամա մենք ըստիպված,
Հանուն պատվի, արդարության,
Հանուն թափված անմեղ արյան,
Հանուն ազատ մեր աշխարհքի,
Հանուն աստծու և իր փառքի —
Բարձրացնում ենք մեր ձայնն ահա
Ու մեր սուրը նորա վըրա։
Ու ըսկսեց կըռիվն ահեղ։
Շռինդ, որոտ էստեղ, էնտեղ։
Կըրակն ընկավ շեն ու քաղաք,
Արյուն, ավեր, ճիչ, աղաղակ,
Ամեն կողմից սարսափ ու բոթ,
Ամեն կողմից մեռելի հոտ…
Ամառ, ձըմեռ,
Ողջ տարիներ
Մըշակն անբան,
Դաշտերն անցան,
Ու, կըռիվն չըդադարած,
Սովը եկավ համատարած։
Սովը եկավ — սովի հետ ցավ,
Ծաղկած երկիրն ամայացավ…
Իսկ մնացած մարդիկ իրար
Հարցնում էին սարսափահար,
Թե ո՞րտեղից արդյոք ծագեց
Էս ընդհանուր աղետը մեծ։

Բառարան
Զռ=կոպիտ,անտաշ
Չոբան=հովիվ
Սհաթ=ժամպահ
Ասլամ=առյուծի նման
Քիր=քույր
Սանահեր=սանիկի հայրը
Աղցանանել=սաստիկ ծեծել
Բոթ=վատ լուր
Օրդու կապել=հավաքվել խումբ կազմել
Եղան=խոտ հավաքելու գործիք
Անգդակ=գլխաբաց
Դուշման=թնամի
Նամուս=պատիվ
Ադաթ=սովորույթ
Հրովարտակ=թագավորի գրավոր դիմումը ժողովրդի
Ոխ=քեն
Դաշն=դաշինգ
շռինգ=ուժգին ձայն