02.11.22
1.Ստեփան Զորյանի «Չալանկը» պատմվածքից դուրս գրի’ր ածանցավոր բառերը եւ ընդգծի’ր արմատը, ածանցը։ Որոշի’ր նաեւ ածանցի տեսակը։
անծանոթների,դժգոհ:
2. Քո դուրս գրված բառերով կազմիր նախադասություն:
ես գնում եի և տեսա դժգոհ անծանոթների:
3.Ավարտի’ր դասարանական երկրորդ առաջադրանքը։ Ավարտել եմ:
38. Անջատ գրվող բարդ բառերի (հարագրությունների) իմաստները մեկական բառերով արտահայտի՛ր:
Պար գալ-պարել, զրույց անել-զրուցել, խաղ անել-խաղալ, թույլ տալ-թույլատրել:
41. Շարունակի՛ր (հետո ի՞նչ եղավ):
Արթնացա, երբ արևն արդեն ծագել ու շողերը ներս էր գցել պատուհանիցս: Արագ հագնվեցի ու վազեցի ղեպի խոհանոց: Շտապում էի: Խոհանոցից դուրս եկավ մի տղամա՞րդ. Թե՞ կին՝ չհասկացա: Տարօրինակն էր: Նա էլ զարմացած ինձ էր նայում: Մի վատ բան գուշակեցի: Նետվեցի միջանցք ու աչքս գցեցի մեծ հայելուն: Ես ճիշտ այնպիսին էի, ինչպիսին խոհանոցից դուրս եկածը, շատ տարօրինակն էի: Մի քիչ շփոթված ու մի քիչ տխուր մտա սենյակ: Այնտեդ հավաքված էին իրարից չտարբերվող տարօրինակ ու շփոթահար մարդիկ՝ հինգ հոգի: Հավանաբար մերոնք էին: Միանգամից գլխի չընկա էլ, թե ո՛վ ով էր:Հետո պարզվեց. որ այդ օրը մեր քաղաքում բոլոր մարդիկ դարձել էին արտաքինով չափազանց նման էակներ:
Ես այն իմանալուց հետո վազեցի մայրիկիս տուն, բայց այնտեղ մարդ չկար, մենակ սպիտակ պատեր որոնց վրա տարրօրինակ կանաչ կետեր եին: Հանկարծ այդ կետերը ընկան գետնին և դարձան կանաչ ջուր և այդ ջրից դուրս եկավ մի մարդ ով, որ եկավ իմ մոտ և հանկարծ… Ես արթնացա:
Պտտվում է: Նա ամեն օր պտտվում է:
Հասկանում ենք: Մենք միշտ հասկանում ենք:
Հեռանում են: Նրանք անդադար հեռանում են:
Մոռացել ես: Դու երեկբանից մոռացել ես:
Գտա: Ես այնտեղ գտա իմ սերը:
1.Ներբեռնի’ր, կատարի’ր առաջադրանքները՝ Արմատ, ածանց, հոդակապ։
Արմատ, ածանց, հոդակապ
Ա․Արմատը բառի հիմնական իմաստն արտահատող մասն է, հիմքը: Արմատը արտահայտում է բառի հիմնական իմաստը և չի բաժանվում բաղադրիչների:
Օրինակ՝ թագ արմատից ունենք թագավոր, անթագ, թագուհի բառերը:
Բ․Բառի վերջից կամ սկզբից ավելացող մասնիկները, որոնք փոխում են բառի իմաստը և կազմում նոր բառեր, կոչվում են ածանցներ:
Օրինակ՝ տուն-անտուն, գիր—գրություն, խմոր—խմորեղեն:
Այս բառերի ան, ություն, եղեն մասնիկները ածանցներ են:
Գ․ Ա ձայնավորը, որն իրար է կապում բաղադրյալ բառի տարբեր բաղադրիչները, կոչվում է հոդակապ․ օրինակ՝ ծով+ա+նկար
Առաջադրանքներ՝
1.Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:
Օրինակ՝ մայրություն – մայր + ություն
անամոթ-ան+ամոթ, ամպոտ-ամպ+ոտ, քարոտ-քար+ոտ, օդային-օդ+ային, դժգոհ-դժ+գոհ, հեռավոր-հեռ(հեռու)+ավոր, բարություն-բար(բարի)+ություն, գրավոր-գր(գիր)+ավոր, անորոշ-ան+որոշ, տհաճ-տ+հաճ (հաճելի):
ամառանոց, ամառային-ամառ
ջերմություն, ջերմանավ-ջերմ
նավահանգիստ, նավավար-նավ
վարիչ, վարել, ղեկավար-վարել
հազարավոր, հազարամյակ-հազար
քար-քարային, հող-հողային, դաս-դասարան, տուն-տնային, երկար-երկարավուն, հերոս-հերոսային, սխալ-սխալանք
ային, արան, ավոր, անք, ավուն
Օրինակ՝ Հյուրախաղ– հյուր+ա+խաղ
Օձաձուկ-օձ+ա+ձուկ, լայնարձակ-լայն+արձակ, մրգահյութ-մրգ+ա+հյութ,փորձանոթ-փորձ+անոթ, հողագունդ-հաղ+ա+գունդ, արծաթագործ-արծաթ+ա+գործ,նախշազարդ-նախշ+ա+զարդ, ալրաղաց-ալր+աղաց, հայազգի-հայ+ազգի, ծաղկափոշի-ծաղկ+ա+փոշի, նույնարմատ-նույն+արմատ, ծառատունկ-ծառ+ա+տունկ:
2.Տրված ածանցներով կազմել ածանցավոր բառեր։
Ան-անմարդկային,անսիրտ,անկարգ:
Ապ-նախապես,ճանապարհորդ,ճանապարհ:
Դժ- դժգոհ,դժբախտ,դժվար
Տ- տհաճ,տկար,տգետ:
Չ- չունենալ,չկամ,չկարանալ:
Ական-տնական,տեղական:
Ային-տնային,տեղային:
Որեն-դժվարորեն,լիորեն:
Ություն-տխրություն,չարություն,չարաճճիություն:
Եվա Հակոբյանի բլոգ 