Եվա Հակոբյանի բլոգ

Опубликовано 01.12.2021

Երկրի մակերևույթն ամենուրեք նույն ձևը չունի: Մայրցամաքների վրա և օվկիանոսների հատակում կան բազմաթիվ անհարթություններ՝ հարթավայրեր, լեռներ, բլուրներ, ձորեր, խորն անդունդներ ե այլն:

Մակերևույթի բոլոր ձեերն առաջանում են Երկրի ներքին (ներծին) ե արտաքին (արտածին) ուժերի շնորհիվ: Ներծին ուժերից ձեզ արդեն հայտ­նի են երկրակեղևի ուղղաձիգ ե հորիզոնական շարժումներր, երկրաշարժերն ու հրաբխային ժայթքումներր: Այս ուժերի ազդեցությամբ երկրակեղևի  առանձին տեղամասեր կոտրատվում է, որոշ մասեր բարձրանում են, մյուսներր՝ իջնում, տեղի է ունենում ապարաշերտերի ծալքավորում:

Երկրի մակերեույթի փոփոխող արտածին ուժերից են Արեգակի էներ­գիան, հոսող ջուրր, քամին, սառցադաշտերր, ծովերի ալեբախությունը և, անշուշտ, մարդու ներգործությունը:

Այդ երկու ուժերը հավերժ պայքարի մեջ են: Ներծին ուժերն ստեղծում են անհարթություններ՝ նոր լեռներ, իջվածքներ և այլն: Իսկ արտածին ուժերը, դրան հակառակ, քայքայում են լեռնային ապարներր, լցնում իջվածքներր և հարթեցնում մակերևույթր: Արտածին ուժերին միլիոնավոր տարի­ներ են անհրաժեշտ՝ լեռներր հարթեցնելու համար: Մինչդեռ ներծին ուժերը րոպեների րնթացքում կարող են հրաբխային նոր լեռներ գոյացնել:

Այսպիսով՝ ներծին ե արտածին ուժերի շնորհիվ ձևավորվել են Երկրի մակերևույթի ներկա ձևերր:

Երկրի մակերեույթի հիմնական ձևերն են հարթավայրերն ու լեռներր: Մակերևույթի այս ձևերն իրարից տարբերվում են ծովի մակարդակից իրենց բարձրությամբ: Առանձնացնում են բարձրության երկու տեսակ՝ բա­ցարձակ և հարաբերական:

Ցամաքի վրա որևէ կետի բարձրությունը ծովի (օվկիանոսի) մակար­դակից կոչվում է բացարձակ բարձրություն:

Օրինակ՝ Երեանի բարձրությունր ծովի մակարդակից մոտ 1000 մ է, իսկ Մեծ Արարատինը՝ 5165 մ: Ծովի մակարդակից Երկրի մակերևույթի ա­մենաբարձր կետր Ջոմոլունգմա (էվերեստ) լեռնագագաթն է՝ 8848 մ:

Երկու կետերի բացարձակ բարձրությունների տարբերությունը կոչվում է հարաբերական բարձրություն:

Օրինակ՝ Մեծ Արարատի հարաբերական բարձրությունր Երևանի նկատմամբ 4165 մ է, այսինքն՝  5165 մ — 1000 մ = 4165 մ:

Երկրի մակերևույթի հիմնական ձևերից ծանոթանանք հարթավայրերին:

Հարթավայրերր ցամաքի հարթ կամ թույլ բլրավետ, րնդարձակ տարածություններն են:

Հարթավայրերր զբաղեցնում են ցամաքի մակերեույթի 3/5 մասր:

Հարթավայրերն առաջանում են տարրեր ճանապարհով:

1. Լեռների քայքայման հետևանքով: Հնագույն լեռները միլիոնավոր տարիների րնթացքում արտածին ուժերի ազդեցությամբ քայքայ­վում են ու վերածվում հարթ տարածքների:
2. Ծովի հատակի բարձրացման պատճառով: Երկրակեղեի ուղղաձիգ շարժումների հետևանքով՝ նստվածքներով ծածկված ծովի հատակը դանդաղ բարձրանում է և վերածվում ցամաքի:
3. Լավային հոսքերի հետեանքով: Հրարխի ժայթքումից առաջացած լավան հոսելով լցվում է գոգավոր տարածություններ և հարթեցնում: Նման ձևով առաջացած հարթավայրերր սովորարար փոքր են լի­նում, օրինակ՝ մեր երկրում՝ Աշոցքի, Կոտայքի և այլ հարթավայ­րի։

• Գետերի ջրաբերուկների կուտակ­ման հետևանքով: Խոշոր գետերի մի­ջոցով տեղափոխված նյութերր (գլա­քար, խիճ, ավազ, տիղմ ե այլն), կուտակվելով, առաջացնում են հարթա­վայրեր: Նման եղանակով գոյացած աշխարհի խոշոր հարթա­վայրերից են՝ Ամազոնի, Մեծ Չինական, Սիջագետքի ե այլն:

Ըստ օվկիանոսի մակարդակից ունեցած րարձրության՝ հարթավայրերր լինում են դաշտավայրեր (մինչև 200 մ), րարձրավայրեր (մինչև 500 մ), սարահարթեր (500 մ-ից րարձր) ե ցածրավայրեր (օվկիանոսի մակարդակից ցածր):

Սարահարթ

Հարցեր և առաջադրանքներ

• Ի՞նչ ուժերի ազդեցությամբ է ձևավորվում Երկրի մակերևույթը:

Ներծին ուժերից ձեզ արդեն հայտ­նի են երկրակեղևի ուղղաձիգ ե հորիզոնական շարժումներր, երկրաշարժերն ու հրաբխային ժայթքումներր: Այս ուժերի ազդեցությամբ երկրակեղևի  առանձին տեղամասեր կոտրատվում է

• Որո՞նք են Երկրի մակերևույթի հիմնական ձևերը: Ի՞նչ է հարթա­վայրը:

Երկրի մակերևույթի հիմնական ձևերից են հարթավայրերը:

• Ի՞նչ են ցույց տալիս բացարձակ և հարաբերական բարձրություն­ները:

Ցամաքի վրա որևէ կետի բարձրությունը ծովի (օվկիանոսի) մակար­դակից կոչվում է բացարձակ բարձրություն:Իսկ երկու կետերի բացարձակ բարձրությունների տարբերությունը կոչվում է հարաբերական բարձրություն:

• Հարթավայրերն ըստ ծագման ի՞նչ տեսակների են լինում։

Հարթավայրերը առաջանում են լեռնեի քայքայման պատճառով։ Ծովի հատակի բարձրացման պատճառով։ Լավային հոսքերի հետևանքով։Գետերի ջրաբերուկների կուտակ­ման հետևանքով, հողի, տիղմի պատճառով

• Հարթավայրերն ըստ բացարձակ բարձրության ի՞նչ տեսակների են լինում

Հարթավայրերը լինում են նիքանի տեսակի դաշտավայրեր (մինչև 200 մ), բարձրավայրեր (մինչև 500 մ),սարահարթեր (500 մ-ից րարձր), ցածրավայրեր (օվկիանոսի մակարդակից ցածր):

132. Կետերը փոխարինի´ր բ,պ կամ փ  տառերով (հարկ եղած դեպքում դիմի´ր ուղղագրական բառարանին): 

Նուրբ, սրբել, դարբին, խաբել, թփրտալ, երփներանգ, երբեք, համբուրել, փրփրել, հինգշաբթի, ճամբորդ, դարպաս, ճանապարհ, աղբանոց, իբրև, եղբայր: 

133. Կետերը փոխարինի´ր գ, կ կամ ք տառերով (հարկ եղած դեպքում դի´միր ուղղագրական բառարանին): 

Թարգմանել, հագուստ, կարգ, պարգևատրել, երգիչ, oգուտ, անեծք, սայթակել, զորք, վարքաբեկել, գրկել, ձագուկ: 

134. Կետերը փոխարինի´ր դ,տ կամ թ տառերով:

Արդեն, հաղորդել, արևմուտք, զվարդ, սաղարթախիտ, բրդոտ. ժողովուրդ, հերդ, օրիորդ, ընդունակ, արտաքին, չորրորդ, մարդկային, փարթամ: 

135. Կետերը փոխարինի´ր ջ, ճ կամ չ տառերով:
Վերջ, ողջ, նկարիչ, չղջիկ, վայրէջք, հաչոց, խոչընդոտ, թռչուն, թրջել, թռչել, միջև, մինչև, ամբողջ, առաջին, աղջամուղջ: 

136.Կետերը փոխարինի՛ր ձ, ծ կամ ց տառերով:
Փորձ, հարցում, բարձունք, ուրց, լացակումած, ընթերցել, քաղցրություն, լռակյաց, հանդիպակաց, լվացք, գնացք, նստվածք, նրբանցք: 

Lesson 1

Try these exercises to test your grammar: Grammar test 1, Grammar test 2/ Past continuous and past simple

Grammar test 1

Grammar test 2

Մեզանից հազարավոր տարիներ առաջ, մեզնից շատ ու շատ հեռու՝ յոթ ծովերի մյուս ափում, կար մի աշխարհ: Այնտեղ ծաղիկներ կային, չքնաղ ու բյուրազան ծաղիկներ՝ թիթեռների պես փռված ու թրթռուն՝ ժայռերի ու դաշտերի վրա, և նրանց անուշ հոտով լցվել էին այդ աշխարհի սարերն ու ձորերը: Այնտեղ աղբյուրներ կային, պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ մանուկների պես, որ թռչկոտում էին քարից քար՝ ծաղիկները համբուրելով: Բայց այնտեղ մադիկ չար էին ու անգութ: Մի որբ ու աղքատ մանուկ էր ապրում այդ մարդկանց մեջ. գիշերը տեղ չուներ գլուխը դնելու և հաց չուներ ուտելու: Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ: Եվ նա մեծացավ բոլորի աչքի առջև՝ անտես ու անհայտ. կերակրվում էր դաշտի բույսերով և պատսպարվում էր անձավների մեջ: Բայց, բոլոր մարդկանցից ծածուկ, իր մատներով շոշափում էր ու զննում մարդկանց սրտերը և տեսնում էր, որ քարից էին այդ սրտերը՝ քար ու ապառաժից: Ու երբ պատանի դարձավ, թողեց այդ քարսիրտ աշխարհը և ճամփա ընկավ մի ուրիշ, մի լավ աշխարհ գտնելու համար: Հասավ մի ծովափ և երբ ափի ավազների վրա շրջում էր, տեսավ ցամաքին մի շա¯տ գեղեցիկ, մի շողշողուն ձուկ՝ հոգեվարքի մեջ թալիկ-թալիկ տալիս: Պատանին գրկեց ձուկը և քնքշությամբ տարավ, բաց թողեց ծովի մեջ: Ձուկը երբ ուշքի եկավ, դարձավ-ասաց մարդու լեզվով.

— Բարի տղա, ինչ որ սիրտդ կուզե, ասա, ես կկատարեմ քո արած լավության փոխարեն:

Պատանին մի փոքր մտածելուց հետո ասաց.

— Ինձ այնպիսի մի հնար տուր, որ մարդու կրծքի տակ քարը իսկական սիրտ դարձնեմ:

— Դու սեր ես ուզում, հրաշալի տղա, շատ լավ, կտրիր ծովափի եղեգներից մեկը, սրինգ շինիր և գնա, մարդկանց մեջ երգիր: Եվ երբ տեսնես, որ նրանց աչքերը արցունքով լցվեցին, իմացիր, որ քարը սիրտ դարձավ: Այսպես խրատեց ձուկը և փաթաթվելով ալիքների հետ՝ սուզվեց ծովի խորքը: Պատանին իսկույն կտրեց եղեգնը, սրինգ շինեց և սուլեց: Այնպե՜ս քաղցր, այնպե՜ս հոգեգրավ դուրս հորդեցին հնչյունները սրնգի փողից, որ բոլոր թռչունները լուռ կեցան լսելու համար: Ապա շտապեց մարդկանց մոտ, մտավ մարդաշատ քաղաքը, կանգնեց հրապարակում և սրինգը նվագեց: Քնքուշ ու գեղեցիկ՝ ուղղակի սրտի խորքերից դուրս ցայտեցին դյութական, անուշ հնչյունները: Նա երգում էր արցունքով թրջած հացը աղքատների ու չարքաշների, ցուրտ, անտուն գիշերները մերկ տնանկների, նա երգում էր փակ դռներն ու քար սրտերը մարդկանց, անտեր, անտերունչ մենակությունը լքված որբերի: Եվ փռվեցին նրա երգերը հրապարակի վրա, մտան ամեն մի խրճիթ ու ապարանք, փշրեցին քարեղեն սրտերը: Ամեն մի սիրտ խայթվում էր իր անգթությամբ և բռնկվում էր ծովի չափ սիրով, որ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում: Եվ ամեն մի մարդ ուզում էր հրապարակ վազել, սիրով ու կարոտով գրկել մի ուրիշ անծանոթ մարդու, գրկել, համբուրել նրան և մեռնել նրա համար: Եվ ահա մարդիկ դուրս թռան տներից, վազեցին հրապարակ, շրջապատեցին պատանուն և առաջին անգամ նկատեցին, որ աղքատ է նա ու մենակ. գրկեցին ու համբուրեցին նրան և առաջին անգամ իրենց կյանքում վշտահար հեկեկացին…

Այդ օրվանից աշխարհ եկավ Երգը, ու Երգի միջոցով հալվեցին քար սրտերը, և այդ օրվանից սերը վշտի հետ անբաժան բույն դրեց մարդկանց սրտերի մեջ …

Առաջադրանքներ

• Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր: Դրանցից մի քանիսը գործածի՛ր նախադասությունների մեջ:

• կարկաչուն — բացատրություն
• 1. Կարկաչող, խոխոջող, խոխոջուն:
• 2. (փոխաբերական) Աշխույժ, կայտառ, մշտածիծաղ:

• անգութ — բացատրություն
• 1. Գութ չունեցող, խղճի զգացումից զուրկ:
• 2. Անողորմաբար կատարված, անագորույն:

• ամայի — բացատրություն
• 1. Բնակությունից զուրկ, անբնակ, անշեն:
• 2. (փոխաբերական) Զրկված, դատարկ մնացած:
• 3. (փոխաբերական) Անբովանդակ, անիմաստ:

• ծածուկ — բացատրություն
• 1. Կողմնակի մարդկանցից թաքուն, գաղտնի: Ծածուկ սեր:
• 2. Կողմնակի մարդկանց համար աննկատելի՝ անտեսանելի: Ծածուկ ձեռքսեղմում:
• 3. Ծածկված, քողարկված, ծածկույթի տակ կամ ետևը պահվող: Վարագույրով սենյակը կտրել և մի ծածուկ անկյուն Էր սարքել իր ճամար:
• 4. (մեղմախոսություն) Ծածկված պահելու ենթակա, ոչ ցուցադրելի: Մարմնի ծածուկ տեղեր:
• 5. Թաքցրած, գաղտնարանում պահած՝ պահված: Մի օր հարևանը տեսավ նրա ծածուկ գանձը և իմացավ նրա տեղը:
• 6. Չհայտնաբերված, չբացահայտված, չճանաչված: Ա.նհոգ ման՛ուկ, դեռ չբացված գանձ ես ծածուկ (Հ. Հովհաննիսյան):
• 7. (փոխաբերական) Միայն իրեն հայտնի, իր մեջ պահած, չարտահայտած: Մի ծածուկ հույս նրան դեռ մխիթարում Էր:
• 8. Օրենքով չթույլատրված՝ արգելված: Ծածուկ աղանդ՝ կուսակցություն:
• 9. Անօրինական, ոչ օրինական, ապօրինի: Սենատորներից մի քանիսը ծածուկ գործարքի մեջ են մտել Գիզենգայի հետ:
• 10. (փոխաբերական) Ներքին՝ թաքուն իմաստ ունեցող: Այդ անմեղ թվացող իասքերը մի ծածուկ հաղորդում Էին պարունակում (Ֆ. Նիբել և Զ. Բեյլի):

Պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ։

Կողմնակի մարդկանցից թաքուն, գաղտնի: Ծածուկ սեր:

Բայց այնտեղ մադիկ չար էին ու անգութ:

Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ:

• Կարդա՛ և ընդգծի՛ր երկհնչյուն պարունակող բառերը:

Դյութական,բույն,այնպե՜ս,քնքշությամբ:

• Առանձնացրո՛ւ համեմատությունները և բացատրի՛ր:

ծաղիկներ կային, չքնաղ ու բյուրազան ծաղիկներ՝ թիթեռների պես փռված ու թրթռուն- ծաղիկներ կային, չքնաղ ու բյուրազան ծաղիկներ՝ թիթեռների պես լիքն եին և հենց քամին փչում եր նրանք թիթեռների պես թռթռում եին։

Այնտեղ աղբյուրներ կային, պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ մանուկների պես-Այնտեղ աղբյուրներ կային,պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ որոնց ձայնը պայծառ ու կարկաչուն էր մանուկների ձայնի պես պես։

Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ-Նա մենակ էր, ինչպես մի անբուն թռչուն՝  ժայռերի մեջ

Ամեն մի սիրտ խայթվում էր իր անգթությամբ և բռնկվում էր ծովի չափ սիրով, որ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում-ծովի պես անծայր հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում։

Նախագծի ժամանակահատվածը՝

դեկտեմբերի 3՝ 5.1

Ժամը 10:30-13:00

Մենք այցելելու ենք Երևանի պատմության թանգարան,հետո մենք գնալու ենք Անգլիական այգի։

Երևանի պատմության թանգարանի մասին

Երևան քաղաքի պատմության թանգարանը հիմնադրվել է 1931 թվականին:

Լինելով Երևանի քաղխորհրդի կոմունալ բաժնին առընթեր՝ սկզբում կոչվել է Կոմունալ թանգարան, իսկ 1936 թվականին վերանվանվել է Երևան քաղաքի պատմության թանգարան:

Թանգարանը հիմնադրման պահին զբաղեցրել է Երևանի հրշեջ վարչության շենքի 2-րդ հարկի սենյակներից մեկը: 1936թ. թանգարանը տեղափոխվել է Կապույտ մզկիթ (Գյոյ-ջամի), որտեղ գործել է մոտ 60 տարի:

Читать далее «Ճամփորդություն դեպի Երևանի պատմության թանգարան» →

Lesson 1

Retell the story: “I couldn’t believe my eyes”

What do you see on your way to school? Tell us about it! Write a story!

On the way to school I always see a lot of houses and many shops also on the way to school I pass by the church and it is very beautiful.

• Past continuous questions

Երկուշաբթի 29

5-րդ դասարան

Գործնական քերականություն 5. կատարե՛լ առաջադրանքները

127. Ի՞նչ սկզբունքով են ընտրված յուրաքանչյուր շարքի բառերը: Բարձրաձայն կարդա´ և գտի՛ր, թե ո՞ր բառը դրան չի համապատասխանում:

Ա. Ամենաերկար, համաեվրոպական, հայելի, ամենաեռանդուն, կիսաեզրափակիչ, կիասեփ, վրաերթ: Ա շարքում բոլոր բառերում կա յէ հնչյունը

Բ. Նայել, վայել, վայելել, վայելք, հայելանման, հայեր, ինքնաեռ, շղթայել, Կայեն, ծառայել: իսկ Բ շարքում բոլոր բառերի մեջ կա յ հնչյունը

128. Կետերի փոխարեն է, օ, ե,ո տառերից մեկը գրի´ր: Ուղղագրական բառարանի օգնությամբ ճշտի´ր այդ բառերի գրությունը:

Միջօրեի շոգից ու տոթից կարծես ամեն ինչ հալվել ու անէացել էր: Թվում էր, թե բացի օձերից ոչ մի կենդանի արարած չկա աշխարհում: Լավ էր, որ նախօրոք պատրաստվել էինք: Կեսօրվա տոթին մնում էինք մեր զով սենյակում, օրեկան անցկացնում էինք բացօթյա տաղավարում:

129. Գրի´ր բառամիջում է ունեցող յոթ բառ: Այդ բառերով կազմի´ր նախադասություններ: անէական,լայնէկրան,վայրէջք, էլեկտրաէներգիա, անէանալ,մանրէաբան,ամենաէժան։

Ամենաէժան, լայնէկրան ունեցող համակարգիչը չգիտեմ՝ ո՞րն է։

Ամենաէժան էլէկտրոեներգիա արտադրող սարքը կարծում եմ, որ դեռ չի հայտնաբերվել։

Ռուսաստանից Հայաստան եկող ինքնաթիռը վայրեջք է կատարում ժամը 23:00:

Իմ ընկերը փոքր ժամանակ ցանկանում էր դառնալ մանրէաբան։

Անէական է մարդու հարստությունը կարևոր է նրա բարությունը։

Երբ քաղցած ես ամեն ինչ անէանում է։

130.Գրի´ր բառամիջում о ունեցող յոթ բառ: Այդ բառերով կազմի´ր նախադասություններ: օրօրոցային,տարօրինակ,երկարօրյա,կարճօրյա,եռօրյա,ամենօրյա,ամեն օր։

Ամանորին ամենօր իմ մայրիկը միացնում եր տարօրինակ օրօրոցայիններ։

Երկարօրյաին մենք անում էինք ամենօրյա ճաշ։

Բոլոր երկարօրյա և կարճօրյա գնացող երեխաները գնացին եռօրյա ճամփորդության։

1.Объясните, нужно ли писать букву Ь в выделенных словах вместо вопросительного знака.

1. Волк — дикий зверь.
   Дикие звери живут в лесу.
2. Высоко в небе летит журавль.
   Журавли — перелётные птицы.
3. Осень. Льёт дождь.
   Осенью часто льют дожди.
4. Медведь любит мёд.
   Всю зиму медведи спят.
5. Был тёплый денёк.
   Скоро наступят весёлые деньки.
6. Огонь горел до утра.
   Зажглись яркие огни.

2. Впишите слова.
Малыш ел вкусную кашу, (ель, ел)
В лесу растёт пушистая  ель

Заяц ест морковь. (есть, ест)
У Наташи есть красивые игрушки.

3. Вставь, где нужно, букву Ь.
Асфальт, альбом, палка, больной, булка, коньки. санки, меньше большой, конфеты. сколько пальто;

4. В конце предложений поставьте нужные знаки.
Откуда идёшь ты?

Лягушка-квакушка.

С базара домой,
Дорогая подружка,
А что ты купила?

Всего понемногу: Купила КВАпусту, КВАсоль, И КВАртошку_.

5. Впишите буквы.

Раз, два, три, четыре,
Пять шесть семь восемь—
Ходит бабка с длинным носом

А за нею дед.
Сколько деду лет?

Говори поскорей, Не задерживай людей!

Домашнее задание

Вставь буквы.

Цветут сады. Луга похожи на пёстрые ковры. Над ЗОЛОТЫМИ полями тихо ползут облака. В яркой траве и на кустах цветы. В воздухе пахнет душистым мёдом. Над цветком кружится и жужжит пчела.

1-Read this text.
A STRANGE EXPERIENCE
Last month I was on holiday in Ireland with my mum and dad. One day, we were driving through a small village. It was time for lunch, so we stopped at a restaurant .It was a large , old builiding. We looked through the window. There were lots of people in the restaurant. They were eating , drinking and chatting . A musician was playing the violin. But there was something strange about the people . They weren’t wearing normal , modern clothes. They were wearing hats, jackets and dresses from another century . We couldn’t understand it. But we were hungry , so we opened the door .When we went into the restaurant, everything was different. The people were wearing normal clothes. The musician wasn’t there- the music was on CD. It was a very strange experience !
Daniel

2- Now copy these questions in a new file and answer them .
1- Who was Daniel on holiday with ? Whit hes parents

2- Why did they stopa at a restaurant ? because everyone in the restaurant was wearing very old clothes

3- What were the people in the restaurant doing ? they were eating

4- What instrument was the musician playing ? violin

Читать далее «Engllish 25.11.2021» →